Віцця традыцый, так і міжэтнічных перай-

манняў, перапрацоўкі і пераасэнсавання

прамысловых узораў і г.д.

Такім чынам, сучасныя мастацкія тканіны

ўяўляюць сабою складанае і разнастайнае

Спалучэнне традыцыйнай асновы і новых

праяваў, з'яўляючыся адным з найбольш

папулярных і жыццяздольных відаў сучас-

Нага народнага мастацтва Беларусі.

В.Цу 6 а. Ручнік. 1960-я гады. Лён, бавоў-

На, ткацтва, вязанне кручком. Груздава

Салігорскага раёна.

Онеркн по археологнн Бепорусснк. Мн., 1970.

С.103.

Тамсама. С.146, 175.

Штыхов Г.В. Древннй Полоцк, IX—XIII вв. Мн.,

1975. С. 7 7 — 7 8; Тарасаў С. Арнамент мінскіх чараві-

каў / / МБ. 1985. № 12.

Россмя: Полн. геогр. опнсамме нашего отечества.

СПб., 1905. Т.9. С.527; Палеес А. Ткацтва на Беларусі

/ / Беларусь. 1947. N2 3; Грнцкевнч А. Частновла-

дельческне города в Белорусспп в XVI—XVIII вв.:

(с о ц. - э к о н. нсслед. мсторнн городов). Мн., 1975.

С. 8 7 — 9 4.

А к т ы Вмлемской археографнческой коммсспп. Вм-

Льна, 1887. Т.14. С.347, 365, 415.

Тамсама. С.357, 437.

7 Жывапіс Беларусі XII XVIII стагоддзяў: (Аль-

Б о м). Мм., 1980. Іл. 33, 66.

ГБМ. М н., 1989. Т.З. С.254.

Докумемты н матермалы по нстормн Белорусснн

(1900—1917 гг.). Мм., 1953. Т.З. С.131; Смородскнй

A. П. Географня Мннской губерммн. М н., 1894.

Адзначаючы значмае пашырэнне ткацтва,

B.П.Сямёмаў удакпадняе, што «вытворчасць практы-

Куецца не як саматужны промысел, а амаль выключна

Для хатняга карыстаммя» (Россмя. Т.9. С.286).

11 Руткоўскі Е.С. Шляхі развіцця саматужнага тка-

цтва ў БССР / / Зап. аддз. прыроды і народмай гаспа-

Даркі. М н., 1929. Т.2. С.125—130.

Трызна Д. С. Беларускія дываны і габелены. Мн.,

С.15.

Наша ніва. 1908. № 19.

Ткачыха Г.Паляшчук з Макранаў Капыль-

Скага раёна. 1987.

№ШЖ

Народнае мастацтва Беларусі

Наша ніва. 1913. № 21.

Наша ніва. 1913. № 38.

Каталог экспонатов, собранных кустарным ко-

Мнтетом Вмленского обідества сельского хозяйства: 2

Всеросснйская кустарная выставка. СПб., 1913.

С. 1 3 — 1 9, 24—30.

17 Лабачэўская В. Зберагаючы самабытнасць / /

МБ. 1988. Ns 6. С.68.

Тамсама. С.69.

Тамсама.

Палеес А. Чаму занядбаны мастацкія промыслы?

/ / Літ. і мастацтва. 1951. 7 крас.

Курнловнч А.Н. Белорусское народное ткаче-

Ство. М н., 1981. С.68; Сндоровнч С.Й. Художмя тка-

Мнна західммх областей УРСР. КмТв, 1979. С.57; Ннко-

Рак О.І. Сучасні художмі ткамнмн Украінськнх Карпат.

Кнів, 1988. С.46—144.

22 Grabowski J. Sz+uka ludowa w Europie. Warszawa,

S.33.

23 П.Шэйн адзначае ў канцьі XIX ст.: «У храмавыя

святы ў царкве, у кірмашныя дні на кірмашы, пры вя-

селлях... у ж о нельга ўбачыць цяпер суцэльнай белай

Сцяны, што ствараецца насавамі, намёткамі, хусткамі,

Белымі кажухамі, белымі сярмягамі, — цяпер гэтая

сцяна робіцца стракатая, пялёсая, і ў ёй, як адчужа-

Ныя, толькі мільгаюць, а не пераважаюць белыя

Адзенні» (Шейн П.В. Матерналы для нзучемня быта н

Языка русского маселення Северо-Западного края.

СПб., 1902. Т.З. С.53).

Семантыка ромбагеаметрычнага арнамемту і

сімволіка чьірвонага колеру грунтоўна разгледжаньі ў

Інтэр'ер сялянскай хаты. Сярэдзіна 20 cm.

Рухава Старадарожскага раёна.

шматліюх працах па народным мастацтве ўсходніх

Славян, таму слыняцца тут на гэтым мяма неабхо-

Днасці.

25 Упэўнена м о ж н а гаварыць пра бытаванме гары-

зантальнага стама ў беларусаў у X—XIII ст. (Курмловпч

А. Н. Белоруссков народмое ткачество. С.45).

26 Адносна ўсходнеславянскага ткацтва гл., мапрьр-

Клад: Лебедева Н.І4. Пряденне н ткачество восточных

Славян в XIX — начале XX в. / / Восточмославянскнй

Этнографнческнй сборннк. М., 1956. С. 5 3 1 — 5 3 2; Ку-

Рмловнч А.Н. Белорусское народное ткачество.

С.59—65; Смдоровмч С.Й. Художня тканнна західннх

Областей УРСР. С. 3 9 — 4 8.

Маслова Г.С. Орнамент русской народной вы-

Шнвкм как нсторнко-этнографнческнй мсточмнк. М.,

С.41.

28 Фадзеева В.Я. Беларуская народмая вьішыўка.

М н „ 1991. С.83.

Маслова Г.С. Орнамент русской народной вьі-

Шмвкм как мстормко-этнографмческмй нсточннк.

С. 3 0 — 3 1; Крюкова Т.А. Марнйская вышмвка. Л.,

С. 1 1 — 1 4. Адносна Беларусі ма багатым паля-

вым матэрыяле гэта перакамаўча пацвердзіла В.Фа-

Дзеева (Фадзеева В.Я. Да пытання аб узаемасувязі

вышыўкі і ўзорнага ткацтва) / / Поммікі к у л ы у р ы: Но-

Выя адкрыцці. М н., 1985. С. 7 7 — 8 2).

Маслова Г.С. Орнамент русской народной вы-

Шмвкм как нстормко-этнографнческнй мсточнкк. С.42.

31 Жывапіс Беларусі XII—XVIII стагоддзяў. Іл.66.

Рамамюк М. Мотальскі ручмік / / МБ. 1987.

№ 3.

М.Чарнавокая. Ручнік. Лён, бавоўна,

акрыл, вышыўка, вязанне кручком. 1994.

Лошніца Барысаўскага раёна.

у&ФШІ&Ё.

Обіцественный, семейньій быт н духовная куль-

Тура населення Попесья. М н., 1987. С.338—339.

Orendi J. Das Gesammtwissen iiber antike und

Neue Teppiche des Orients. W i e n, 1930. S.32

А м б р о з A.K. Раннеземледельческнй культовый

Сммвоп (кРомб с крючкамн») / / СА. 1965. № 3.

36 Фадеева Н. А. Узормое ткачество ма Пннеге / /

Мародные мастера: Траднцнн, школы. М., 1985.

Вып.1. С.124.

Дастаткова сказаць, што пры адмабаковым пе-

Раборы ткалля да камца работы бачыць толькі адваро-

Тны бок ручніка.

38 Беларускія народмыя тканіны ў з б о р ы Д з я р ж а ў -

Мага мастацкага музея БССР: Кат. М н., 1979. С.108.

Маслова Г.С. Орнамент русской народной вы-

Шнвкн как нсторнко-этнографнческнй нсточннк. С.195.

Тамсама. С.189.

Сементовскмй А. Этнографнческнй о б з о р Впте-

Бской губерннн. СПб., 1872. С. 1 6 — 1 7.

Кожевннкова Л. А. А ж у р н о е ткачество / / Сб.

Тр. НННХП. М., 1975. Вып.8. С.ЗЗ—56.

Віннікава М. М. Ажурныя тканіны Віцебшчыны

/ / Поммікі мастацкай культурьі Беларусі: Мовыя да-

След. 36. арт. М н., 1989. С.92.

Волах В. Ручмікі Гродзеншчыны / / МБ. 1988.

№ 3. С.68—69.

45 Бепарускія народныя ткаміны ў з б о р ы Дзяржаў-

нага мастацкага музея БССР. Іл.340, 347, 389, 395;

Frys-Pietraszkowa Е., Iracka-Kunczynska A., Pokropek

М. Sztuka ludowa w Polsce. Warszawa, 1988. 11.340—

Galaune P. Lietuviq liaudies menas Vilnius,

P.171, 172.

Frys-Pietraszkowa E., Iracka-Kunczynska A.,

Pokropek M. Sztuka ludowa w Polsce. S.119.

Kaminska J. Tkaniny z osady rzemieslniczo-rybackiej

Z XII—XIII wieku w Gdansku / / PSzL. 1952. № '2.

S.74—76.

Ткацтва і вышыўка

Frys-Pietraszkowa E., Iracka-Kunczynska A.,

Pokropek M. Sztuka ludowa w Polsce. S.119.

49 Раманкж M. Панямонскі дыван шлячковы / /

МБ. 1984. № 6. С. 4 1 — 4 2.

Konsin К. Kudumid. Tallinn, 1979. II.58—65.

Ганцкая O. A. Народное мскусство Польшм. Мн.,

С.62.

Wojciechowski A. Dwuosnowowe tkaniny

Biatostockie / /. P S z L. 1950. № 7 — 1 2. S.108.

Frys-Pietraszkowa E.f Iracka-Kunczynska A.,

Pokropek M. Sztuka ludowa w Polsce. S.1 20.

54 Падрабязна пра тэхніку двухасноўнага ткацтва

гл.: Волах В. Гродзенскія дываны / / МБ. 1986, № 4;

Staronkowa Z. Technika tkania dywanow

Dwuosnowowych / / PSzL. 1955. № 4. S.206—216.

Сндоровмч С.Й. Художня тканнна західннх обла-

Стей УРСР. С.124.

Ганцкая О.А. Народмое нскусство Польшн.

С. 6 7 — 6 9.

Народнае мастацкае ткацтва Случчыны: (Аль-

Б о м). Мн., 1959. С.8.

Жабінская М. Мастацкія тканіны Капыльшчыны

/ / ПГКБ. 1976. № 1. С.35.

Романюк М. Ф. Слуцкая ткачнха Ганна Полеіцук

/ / Народмьіе мастера: Траднцнн, школы. М., 1985.

Вып.1. С.180.

Семенова Т. Народное нскусство м е г о про-

Блемы: (Очеркм). М., 1977. С.198.

Некрасова М. А. Народное кскусство как часть

Культуры: Теормя м практнка. М., 1983. С.118.

Разпна Т.М. О профессноналмзме мародного

нскусства. М „ 1985. С.109—110.

Ганцкая О. А. Народное мскусство Польшн. С.75.

Stankowa J. Lidove йтёлі z Cech, Moravy a

Slezska. Praha, 1987. S.71—117.

Ганцкая O. A. Народмое мскусство Польшн. C.72.

ЗАКЛЮЧЭННЕ

Гэтая праца, зразумела, толькі ў пэўнай

ступені адпюстроўвае ўсё багацце і разна-

Стайнасць беларускага народнага мастац-

тва 19—20 стагоддзяў, яго традыцыі і асаб-

Лівасці сучаснага бытавання. Тым не менш

яна дае дастатковае ўяўленне пра нацыя-

напьныя і рэгіянальныя асаблівасці асноўных

яго відаў, вызначае месца ў кантэксце

агульнаеўрапейскай культуры, перш за ўсё

Славянскай супольнасці.

Дыван. 1950-я гады. Бавоўна, воўна, ткац-

Тва. Слуцкі раён.

У традыцыйным народным мастацтве бе-

ларусаў ярка, поўна і ўсебакова праявілася

Арыгінальная творчасць народа, яго этніч-

Ныя асаблівасці, эстэтычныя густы і света-

погляд. Комгіпекс непаўторных і ў той жа

час агульных для культур суседніх народаў

Тэхналагічных і мастацкіх адзнак вызначае

не толькі этнічныя, нацыянапьныя, але ў

Многіх выпадках і рэгіянальныя, лакальныя

асаблівасці. Аналогіі, якія аб'ядноўваюць

А.Г удоўская. Дыван. 1984. Абрэзкі

тэкстылю, шыццё. Папкі Шаркаўшчынска-

Га раёна.

•VWyWAW.,

Заключэнне

народнае мастацтва беларусаў з маста-

цтвам славянскіх і іншых народаў Еўропы,

абумоўлены адзінай сыравіннай базай, што

патрабуе ідэнтычнай апрацоўкі матэрыялаў

І тэхналогіі вытворчасці, блізкімі прырод-

нымі ўмовамі, падобнымі рысамі ў матэры-

япьнай і духоўнай культуры, міжэтнічнымі

Кантактамі, ідэнтычнасцю семантыкі арна-

ментальна-дэкаратыўных матываў з іх ста-

Ражытнай агульнаспавянскай асновай, пада-

бенствам старажытных вераванняў і абра-

даў і г.д. Лакальныя адрозненні тлумачацца

нераўнамернасцю развіцця розных рэгіё-

наў Беларусі, іх адноснай замкнёнасцю ў

Мінулым, мясцовымі традыцыямі, характа-

рам кантактаў з бліжэйшымі суседзямі.

У цэлым традыцыйнаму народнаму мас-

тацтву Беларусі ўласцівая перавага ста-

Ражытных скульптурна-пластычных фор-

маў, у той ці іншай ступені падкрэсленых

рознымі відамі дэкору. Многія даўбана-