Указатель грамматических форм

[a]

-a (yönelme durumu), 5; 7

-abilmek, 14

-acak {gelecek zaman), 9

-acak(belirtme ortacı), 14

-(a)l-, 12

-alım, 8

alt(sontakı), 5

-ama-(yetersizlik biçimi), 14

-аn, 10

-ane, 8

-ar(geniş zaman) bkz. -ır

-ar (üleştirme onadı), 13

ara(sonfakı), 5

-arak, 12

arka (sontakı), 5

-at, 14

-ayım, 8

[b]

[b], 1

başka (takı), 10

beri (takı), 11 bir, l

[cl

[c], 4

-ca, 13

-cı, 8

[ç]

[ç], 4

-ça bkz -ca -çı bkz -cı çık bkz -cık çok (takı), 11 çünkü, 8

[d]

[d], 1

-da (kalma durumu), 2 da (bağlaç), 4 -dan, 5, 7

-daş, 8

değil, 3

dek, değin (takı), 8

-dı (geçmiş zaman), 7

-dı (ekeylemin geçmiş zamanı),

bkz. idi

-dık (belirtme ortacı), 14 -dıktan sonra, 9 -dır (kişi eki), 2; 3 -dır-(ettirgen çatı), 13 -dırlar, 3 dip(sontakı), 14 doğru (takı), 14 dolayı (takı), 11

[e]

[e], l

evvel(takı), 7 etraf (sontakı), 14

[f]

[f], 2

fazla (takı), 11

[g] [g], 3

gibi (takı), 8

[h]

hakkında (sontakı), 14 -(h)ane bkz. -ane hariç (sontakı), 14

[ı]

[ı], 1

-ı (belirtme durumu), 6

-ı (iyelik eki) bkz. -(s)ı

-ıl-(edilgen çatı), 11

-(ı)m (iyelik eki), l

-ım (kişi eki), 4

-(ı)mız, 2

-(ı)n-(iyelik eki), l

-(ı)n-(dönüşlü çatı), 11

-(ı)n- (edilgen çatı) bkz. -n-

-ın (tamlayan durumu) bkz. -(n)ın

-ın (emir eki). 7

-ın (zarf), 10

-(ı)ncı, 4

-ınız(emir kipi), 7

-(ı)nız (iyelik eki), 2

-ıntı, 9

-ıp, 12

-ır(geniş zaman), 10

-ır- (ettirgen çatı) bkz.

-dır--(ı)ş-, 13

-ız, 4

[i]

[i], 1

-î, 14

iç(sontakı), 5

için (takı), 10

idi(ekeylemin geçmiş zamanı), 7

ile (takı), 6

-im (1. kişi adılın tamlayan

durumu), 3 ise (bağlaç), 7 itibaren (takı), 11 -iyet bkz. -at

[j]

[j], 4

[k]

[k], 2

-k (kişi eki), 7

kadar (takı), 8

karşı (takı), 14

karşın (takı), 14

-ki (yapım eki), 9

-ki(-daki gibi önadlarda), 12

ki(bağlaç), 14

[l]

[l], 1

-la (takı) bkz. ile

-la-(yapım eki), 10

-lan-, 12

-lar, l

-larca (toplama sayısı), 13

-ları (çoğul eki + iyelik eki), 2

-ları (sabahları, geceleri v. s.),

(sözlük), 5, 42, 43 -laş-, 14 -leyin, 7 -lı, 5; 7 -lık, 11

[m] [m], l

-m (iyelik eki) bkz. -(ı)m

-m (kişi ekt), 7

-ma (eylem adı), 7

-ma- (olumsuzluk eki), 5

-mak, 5

-mak için, 10

mı (soru eki), l; 2

-mış (belirsiz geçmiş zaman), 13

- mız bkz -(ı)mız

[n] [n], 1

-n-(dönüşlü çatı) bkz. -(ı)n--n (iyelik eki) bkz. -(ı)n -n-(edilgen çatı), 11 -n (kişi eki), 7 - ncı bkz. -(ı)ncı ne..., ne..., 7

-(n)ın (tamlayan durumu), 3
-nız (iyelik eki) bkz.

-(ı)nız -nız(kişi eki), 7

[o] [o], 2

[ö] [ö], 3

önce (takı), 7 ötürü bkz. dolayı

[P] [p], 2

[r]

[r], l

-r (geniş zaman) bkz. -ır rağmen (takı), 14

[s] [s], 1

-sa (bağlaç) bkz. ise -sa (dilek kipi), 11 -sana, -sanıza, 11 -(s)ı (iyelik eki), l -sın (emir kipi), 8 -sın (2. kişi eki), 4 -sınız, 4 -sız, 9 sonra (takı), 7

[ş]

[ş], 4

-ş- bkz. -(ı)ş-

-(ş)ar (üleştirme önadı) bkz. -ar

[t] [t], 2

-t- (ettirgen çatı) bkz. -dır-

-ta (kalma durumu) bkz. -da

ta (bağlaç) bkz. da

-tan bkz. -dan

-taş bkz. -daş

-tı (geçmiş zaman) bkz. -dı

-tı (ekeylemin geçmiş zamanı) bkz.

idi -tıktan sonra bkz. -dıktan sonra

-tır- (ettirgen çatı) bkz. -dır- -tır (kişi eki) bkz. -dır - tırlar bkz. -dırlar

[u] [u], 2

[ü] [ü], 3

üst (sontakı), 5 üzer(sontakı), 5

[v]

[v], 2

[y]

[y], 2

-(y)a (yönelme durumu) bkz. -a -(y)abilmek bkz. -abilmek -(y)acak (gelecek zaman) bkz. -acak -(y)acak (belirtme ortacı) bkz. -acak

-(y)alım bkz. -alım

-(y)ama- (yetersizlik biçimi) bkz.

-ama-

yan (sontakı), 5 -(y)an bkz. -an -(y)arak bkz. -arak -(y)ayım bkz. -ayım - (y)dı bkz. idi

-(y)ı (belirtme durumu) bkz. -ı -(y)ıp bkz. -ıp - (y)la bkz. ile -(y)ım (kişi eki) bkz. -ım -(y)ın (emir kipi) bkz. -m -(y)ınız (emir kipi) bkz. -ınız -(y)ız bkz. ız -yor, 5 -yordu, 12 [yö], 3

-(y)sa (bağlaç) bkz. ise [yü], 3

[z] [z], 2

ТУРЕЦКО-РУССКИЙ СЛОВАРЬ ГРАММАТИЧЕСКИХ ТЕРМИНОВ

а

Ad—имя

ad tamlaması—изафет

adıl — местоимение

anlam — значение

art ünlü — гласный заднего ряда

b

bağımlı tümce — придаточное предложение

bağlaç — частица, союз

baş tümce bkz. temel tümce

belirli geçmiş zaman —прошедшее категорическое время (-dı)

belirsiz geçmiş zaman —прошедшее субъективное время (-mış)

belirsiz özne — безличность

belirteç —наречие, обстоятельство

belirtili ad tamlaması— притяжа­тельный изафет

belirtili nesne — определенный прямой объект

belirtisiz ad tamlaması—- относи­тельный изафет

belirtisiz nesne —неопределенный прямой объект

belirtme durumu — винительный падеж

belirtme ortacı — имя действия (-dık/-acak)

biçim —форма

biçim bilgisi — морфология

bildirme kip(ler)i —изъявительное наклонение

bileşik tümce — сложное предло­жение

bileşik zaman — сложное время

buyurum kipi — повелительное на­клонение

с

cins — род cümle bkz. tümce

Ç

çatı — залог çekim eki — словоизменительный

аффикс

çekimli eylem — финитный глагол çıkma durumu — исходный падеж çoğul — множественное число

d

dar ünlü — узкий гласный

devrik tümce — инвертированное предложение, инверсия

deyim — выражение, оборот речи

dilbilgisi — грамматика

dilbilim — лингвистика, языко­знание

dilek kipi — дезидеративное накло­нение; желательное наклонение

dönüşlü çatı — возвратный залог

durak —пауза

durum —1. падеж2. образ действия

durum belirteci, durum zarfı— об­стоятельство образа действия

düz ünlü — негубной гласный

e

edilgen çatı — страдательный залог

ek—-аффикс

ekeylem — недостаточный глагол

eksikli fiil bkz. ekeylem

eksiz ad tamlaması — качествен­ный (безаффиксный) изафет

emir kipi — повелительное накло­нение

eşanlamlı — синоним

eşitlik derecesi — степень равен­ства

eşsesli — омоним

ettirgen çatı — побудительный (по­нудительный) залог

eylem —глагол

eylem adı—глагольное имя (-ma, -ış)

eylemlik— инфинитив

eylemsi — неличные формы гла­гола (глагольное имя, причас­тие, деепричастие)

f

fiil = eylem

fonem — фонема fonetik — фонетика

g

geçişli eylem — переходный глагол

geçişsiz eylem — непереходный глагол

geçmiş zaman — прошедшее вре­мя

gelecek zaman — будущее время

geniş ünlü — широкий гласный

geniş zaman — настояще-будущее время

gereklik kipi —долженствователь­ное наклонение

gösterme adılı— -указательное ме­стоимение

gövde —основа

gramer — грамматика

h hal bkz. durum, bkz. şimdiki zaman

harf—буква

hece—слог

hikaye — прошедшее время недо­статочного глагола (i-)

hikaye bileşik zamanı — сложное время (с показателем i-di)

i

ilgeç — послелог

imlâ bkz. yazım

ince ünlü — небный гласный

isim bkz. ad

istek kipi — желательное наклоне­ние

işteş çatı — взаимный залог

iyelik eki — аффикс принадлеж­ности

k

kalın ünlü — ненебный гласный, гласный заднего ряда

kalma durumu — местный падеж

kelime bkz sözcük

kesik tümce — неполное предло­жение

kip — наклонение

kişi — лицо

kişi adılı — личное местоимение

kişi eki — личный аффикс

koşul bkz. şart

koşum, koşuntu — приложение

kök — корень

kücültme eki — уменьшительный аффикс

m

morfem — морфема morfoloji — морфология

n

nesne — прямое дополнение, пря­мой объект nida bkz. ünlem noktalama —пунктуация

o

olumlu eylem — положительная (утвердительная) форма глагола

olumsuz (eylem) — отрицательная форма (глагола)

olumsuzluk eki — отрицательный

аффикс (-ma-) ortaç — причастие

ö

ön önlü —гласный переднего ряда önad — прилагательное; определе­ние

özel ad — собственное имя özne — подлежащее

r

rivayet — прошедшее субъектив­ное время недостаточного гла­гола (i-miş)

s

sayı — числительное

sayı önadı —числительное (в пози­ции определения)

sentaks — синтаксис

ses — звук, фонема

sesbilgisi — фонетика

seslem bkz. hece

sesli bkz. ünlü

sessiz bkz. ünsüz

sıfat bkz. önad

sı(y)ga bkz. kip

sıra önadı —порядковое числитель­ное

somut ad —конкретное имя

sontakı — служебное имя (имя-послелог), послелог (bkz. ilgec)

soru eki —вопросительная частица

soyut ad — абстрактное имя

sözcük —слово

sözcük türü — часть речи

söz dizimi —синтаксис

ş

şahıs bkz kişi şart kipi — условное наклонение

şekil bkz biçim

şimdiki zaman —настоящее время

t

takı bkz. ilgeç, bkz ek

tanılama öbeği —определительная группа

tamlanan — определяемое

tamlayan — определение

tamlayan durumu— родительный падеж

tekil — единственное число

temel tümce — главное предложе­ние

toplama sayısı — собирательное (множественное) числительное

tümce — предложение

tümcenin öğeleri — члены предло­жения

tümleç — обстоятельство

tür adı — нарицательное имя

türemiş ad — производное имя

türemiş sözcük — производное слово

u

ulaç — деепричастие uygunluk — согласование uzun ünlü —долгий гласный

ü

üleştirme sayısı —разделительное числительное

ünlü uyumu — гармония гласных, сингармонизм

ünsüz -— согласный

ünsüz uyumu — гармония соглас­ных

üstünlük derecesi — степень нера­венства, превосходная степень

v vurgu — ударение

У

yalın durum(u) — основной падеж

yalın tümce— простое предложе­ние

yan tümce bkz bağımlı tümce

yapım eki — словообразователь­ный аффикс

yazım —орфография

yeterlik eylemi — форма возмож­ности

yetersizlik eylemi — форма невоз­можности

yönelme durumu — дательный па­деж

yuvarlak ünlü — губной гласный yüklem — сказуемое

z

zaman —время

zaman belirteci — наречие време­ни, обстоятельство времени zamir bkz. adıl zarf — наречие