Сурет 3.9 - Жылумен қамтамасыздандырудың үшқұбырлы жабық тәуелді жүйесі

Қосылу сызбалары: а—е —3.6 суретін қара; о — буланатын қондырғылар; р — желдету құралдары; с — технологиялық жабдықтар; 26 — технологиялық жабдықтар; 27 — қыздыру процесінің реттегіші; басқа мәндер 3.6 суретінде көрсетілген.

Суқұбырлы судың жылу желісіндегі айналушы суынан ыстық сумен қамтамасыздандыру қондырғысындағы гидравликалық оқшаулануы – жабық жүцйенің артықшылығы. Желіліктен суқұбырлы судың гидравликалық оқшаулануы арқасында суқұбырлы су сапасы секілді қондырғыларға ыстық сумен қамтамасыздандырудан түсетін ыстық су сапасының тұрақтылығын қамтамасыз етеді. Ыстық сумен қамтамасыздандыру жүйесініңғ санитарлық бақылауы қарапайым, себебі ғимараттағы кірістен суқұбырлы су субөлгіш кранға өту жолы қысқа. Сіңіру шығыны бойынша жүргізілетін жылуфикациялық жүйелердің герметикалық бақылануы қарапайым.

Жабық жүйелердің негізгі кемшіліктері:

1) жоғары карбонатты қаттылыққа ие суқұбырлы суды пайдалану кезінде ыстық сумен қамтамасыздандырудың құбырларында және су қыздырғыштарында таттың орын алуы Ж_к > 7 мг-экв/л;

2) Ыстық сумен қамтамасыздандырудың жергілікті қондырғыларындағы коррозияның оларға деаэрленбеген  суқұбырлы судың түсуі;

3) Сулы қыздырғыштардағы қондырғылардан ыстық сумен қамтамасыздандырудың абоненттік кірістерінде пайдалану және жабдықтың қиындығы.

Әсіресе интенсивті коррозия ерітілген агрессивті 0₂ және С0₂ газы көп, сондай- ақ судағы концентрацияның үлкенхлориді және сульфитті сіңудің кері индексі бар жұмсақ суларда пайда болады (J < 0). Коррозиялы – активті суларда сулы иондардың концентрация көрсеткіші рН < 7,2.

Толығырақ  8 бөлімнен қара.

Жылумен қамтамасыздандырудың жабық жүйелерде суқұбырлы су ретінде арнайы шаралар қолдану ыстық сумен қамтамасыздандырудың жергілікті қондырғыларының коррозияға қарсылығын көтеру үшін немесе абонентік кірістерде қышқылдамау немесе суқұбырлы суларды тұрақтандыру үшін арнайы фильтрлер орнатылады.

Ашық жүйелер.жылумен қамтамасыздандыру ашық жүйесінің негізгі типі екіқұбырлы жүйе болып табылады (сурет 3.10). Ыстық су бекеттен құбыр 1 бойынша абоненттерге түседі. Кері су бекетке құбыр 2 бойынша қайтарылады.

Жылыту қондырғылары (сурет 3.10, а— г) жылу жүйесіне осы сызбылыр бойынша қосылады, бұл жылумен қамтамасыздандырудың жабық жүйелеріне қосылады.

Ыстық сумен қамтамасыздандырудың қосылу сызбалары (сурет 3.10, д және ё) принципиалды түрде бұрынырақ қарастырылған сызбалардан артығырақ. Абоненттердің ыстық сумен қамтамасыздандыруы желілік сумен жылыту жүйесінен жүргізіледі. Жылылық желісінің құлау құбырынан температура реттеу клапаны 13 арқылы араластырғышқа 22 түседі. Осы уақытта араластырғышқа кері клапан арқылы 5 жылу желісінің кері құбырынан су түседі. Температура реттегіші, құлау құбырынан су шығынын реттеп, араластырғышта 22 араласқыштың тұрақты температурасын сақтайды (шамамен 60 °С). Араластырғыштан су ыстық сумен қамтамасыздандырудың жергілікті жүйесіне түседі. Кері клапан 5 құлау құбырынан керіге судың ағуына кедергі жасайды. Ыстық сумен қамтамасыздандыру жүктемесі графигін тегістеу үшін ыстық су аккумуляторлары орнатылған: 3.10, д сызбасында — жоғарғы акку­мулятор, в 3.10, е сызбасында — төменгі.

Жоғарғы аккумулятор қуатталуы жылу желісінде су қысымы астында жүргізілсе, бәсеңдеуі – оның статикалық қысымы астында. Төменгі аккумулятомен басқару үшін арнайы автоматтық құрылғы қарастырылған. Төменгі аккумулятордың қуатталуы шығынды реттеу клапаныы 12 арқылы жүргізіледі, ал оның импульсі болып Ыстық сумен қамтамасыздандырудың жергілікті жүйесінің негізгі тіреуішінде орнатылған дроссельді шайбадағы қысымның ауысуы табылады.

Субөлгіш төмендегенде, және осының әсерінен дроссельді шайба ауысуы азаяды, шығын реттеу клапаны ашылады, негізгі тіреуіштегіден су бөлігі аккумуляторға барып, қуатталады. Субөлгішінің ұлғаюы кезінде шығын реттеу клапаны жабылады. Үлкен субөлінулер кезінде аккумулятор бәсеңдеуге ауысады. Берілген жағдайда шығын реттеу клапаны түгелімен жабық. Жіберу құрылғысы арқылы сорғыш 16 жұмысқа кіріседі, және аккумулятордағы су ыстық сумен қамтамасыздандыру жүйесіне беріледі.

Әдетте, жылу жүктемесінің екі түріне ие – жылыту және ыстық сумен қамтамасыздандыру тұрғын үй ғимараттары жылу желісіне қосылады (3.10, ж суретін қара). Ыстық сумен қамтамасыздандыру және жылыту қондырғылары байланыссыз реттеу принципі бойынша жылу желісіне қосылған (3.10, жсуретін қара). Екі қондырғы да бір біріне тәуелсіз жұмыс істейді. Жылыту қондырғысындағы желілік су шығыны ыстық сумен қамтамасыздандыру қондырғысы жүктемесіне тәуелсіз және шығын реттегіші 12 көмегімен тұрақтылықты сақтайды. Ыстық сумен қамтамасыздандыруға желілік су шығыны кең диапазонда өзгереді – үлкен субөліну сағаттарында ең жоғарғысынан субөліну болмағандағы нөлге дейін.

Ыстық сумен қамтамасыздандыруға құлау және кері сызығынан су шығынына қатынасы абоненттік кірісте желілік су температурасына байланысты, температура реттегішімен 13 орнатылады. Жылумен қамтамасыздандырудың жабық жүйелерде суқұбырлы су ретінде арнайы шаралар қолдану ыстық сумен қамтамасыздандырудың жергілікті қондырғыларының коррозияға қарсылығын көтеру үшін немесе абонентік кірістерде қышқылдамау немесе суқұбырлы суларды тұрақтандыру үшін арнайы фильтрлер орнатылады.

Сурет 3.10. Жылумен қамтамасыздандырудың сулы ашық екіқұбырлы жүйесі. Қосылу сызбалары: а — 0(3); б — О(ЗСС); в — О(ЗНС); г — 0(H); д — Г(АВ); е — Г(АН); ж — О(ЗСС) Г(НВ) байланыссыз реттегіш; з — О(ЗСНС)Г(НВ) байланысқан реттегіш; м — О(ЗСНС) Г(НВ) кірістегі тұрақты гидравликалық кедергі; к — О(ЗСНС) Г(НВ) байланыссыз реттегіш; _л — 0(H) Г(НВ) байланыссыз реттегіш; м — О(ЗСС) байланысқан реттегіш; 22 — араластырғыш; 23 — ыстық сумен қамтамасыздандырудың алдын ала қосылған қыздырғышы; басқа мәндер 3.6.суретіндегідей.

 Желінің құлау құбырында есептік шығынды анықтайтын құлаушы құбырдағы желілік судың ең көп шығыны ыстық сумен қамтамасыздандыру ең көп жүктемесінде және осы құбырдағы судың ең төмен температурасы кезінде, яғни ыстық сумен қамтамасыздандыру жүктемесі реттеу кезінде толығымен құлаушы құбырдан қамтамасыздандырылады.

Абоненттік қондырғыдан кейін кері құбырдағы желілік судың шығыны ыстық сумен қамтамасыздандыруға осы құбырдан су бөлуге және жылытуға желілік су шығынының әртүрлілігіне тең. Кері құбырдағы ең көп су шығыны жылытуға арналған шығынға тең. Мұндай қатынас ыстық сумен қамтамасыздандыруға арналған су шығыны орнатылғанда толығымен жойылады, мысалы, түнгі уақытта немесе жылу желісінің құлау құбырынан ыстық сумен қамтамасыздандыру жүктемесі толығымен сумен ұанағаттандырылуы тиіс, бұл судың ең төмен температурасына ие болады , яғни 60 °С.

Тұрғын үй ғимараттарының абоненттік кірістерге қосылуы кезінде жылыту қондырғылары және ыстық сумен қамтамасыздандыру қондырғылары байланыссыз реттеу принципі бойынша жылу желісінің құлау құбырында көтеріңкі есептік су шығыны пайда болады, бұл жылу желісінің диаметрінің үлкеюіне, оны құрастыруға арналған бастапқы шығынның өсуіне және жылу тасымалдаудың қымбатталуына әкеледі.

Қалалық жылу желілерінің есептік су шығыны реттеудің байланыс тәсілі бойынша ыстық сумен қамтамасыздандыру қондырғылары және жылыту қондырғыларының абоненттік кірістерге қосылуы кезінде төмендейді. Мұндай қосылыс 3.10, з суроетіінде көрсетілген. Бұл жағдайда абоненттік кірістің жалпы құлау құбырында орналасқан шығын реттегіші 12, абоненттік кіріске құлау құбырынан тұрақты су шығынын сақтайды. Ыстық сумен қамтамасыздандыруда үлкен субөлініс болғанда құлау құбырынан желілік судың берілуі төмендейді, демек, жылытуға жылу да азаяды дегенді білдіреді.

Толық берілмеген жылу құлау құбырынан аздаған су бөлу уақытында өтеледі, егер абоненттік кіріске түсетін желілік судың бір немесе барлық бөлігі жылыту жүййесіне бағытталады. Жылыту қондырғыларын гидравликалық реттеу құлау құбырынан үлкен субөлініс кезінде осы режимдер кезінде іске қосылатын центрдентепкіш сорғыш 16 элеваторының қосқышында орнату кезінде жойылуы мүмкін (3.10, з—ксуретін қара).

Құлау құбырындағы желілік су температурасы төмен (60— 65 °С) болғанда желіден субөлінуінің қажетсіз әсерін жою үшін, В.А.малафеев ұсынған ыстық сумен қамтамасыздандыру қыздырғышын қосумен сызбаны пайдалануға болады (3.10, мсуретін қара). Бұл сызба жылыту қондырғыларынан кейін кері құбырдан әрқашан субөлінуінің жүргізілуіне мүмкіндік береді, ыстық сумен қамтамасыздандыру жүйесіне баратын желілік судың қыздырылуы құлау құбырында жылуын қыздырушы қосылуымен жүргізіледі.

Байланысты реттеу принципі бойынша абоненттік қондырғыларды қосу кезінде (3.10,з, суретін қара) жылыту ғимараттарының құрылыс құрылымдары абоненттік қондырғының жылулық жүктемесінің тәуліктік графигін тегістеуші жылыту аккумуляторы ретінде қолданылады.

Жылу желісінің құлау сызығында тиісті температуралық реттеу кезінде, егер жылытуға желілік су шығыны төмендегенде осы судың температурасының жоғарылауымен өтеледі, яғни кеез келген сыртқы температура кезінде жылытуға арналған орташа апталық жылу берілісі ғимараттардың жылужоғалтуларына тең, ал жылу желісінің құлау құбырындағы есептік су шығыны жылытуға арналған желілік судың есептік шығынына тең. Кері құбырдағы есептік су шығыны сондай –ақ жылытуға арналған есептік су шығынына тең, себебі субөлінісі болмаған жағдайда жылыту жүйелері арқылы өткен барлық желілік су ЖЭО кері құбырмен қайтарылуы тиіс.

Ыстық сумен қамтамасыздандырудың жоғары гидравликалық жүктемесі кезінде көптеген абоненттер, әсіресе жаңа тұрғын үй кешендеріне тән, абонеттік кіріс шығындарын реттегіш қондырғыларынан бас тартып, тек жылу желісіне ыстық сумен қамтамасыздандыру абоненттік жүйесінің түйінді қосылысындағы температура реттегіш 13 қондырғыларымен шектеледі. Мұндай қосылыс 3.10, и суретінде көрсетілген. Бұл сызбада су шығынын реттегіш ретінде жылумен қамтамасыздандыру жүйелерін бастапқы реттеу кезінде абоненттік кірістерде орнатылатын тұрақты гидравликалық кедергілер 12 қолданылады. Тұрақты кедергі әрбір кіріс үшін ыстық сумен қамтамасыздандыру жүктемесінің өзгеруі кезінде барлық абоненттерде бірдей заң алу шартынан есептеледі (толығырақ СМ. § 4.5 қараңыз).  

 3.10, к- және л сызбаларында абоненттік кірістер көрсетілген, олардағы жылу жүктемесінің жергілікті реттелуі жылытылатын ғимараттарда ішкі ауа температурасы бойынша жүргізіледі. 3.10, к суретінде жылыту қондырғылары тәуелді сызба бойынша, ал 3.10, л суретінде— тәуелсіз сызба бойынша. Реттеуші құрылғының клапаны желілік су берлісін жылытуға реттейді. Жергілікті жылыту қондырғыларындағы қажетті су шығынын сақтау, берілісінен тәуелсіз сорғыштармен 16 жүзеге асады.

Жылыту қондырғыларының жылу желілеріне тәуелсіз қосылуы (сурет 3.10, л) желілік су сапасын арттыруға мүмкіндік береді, демек, ыстық сумен қамтамасыздандыру жүйесіне түсетін су сапасын да арттырады және де жылумен қамтамасыздандыру сенімділігін арттырады. Бұл әсіресе ірі аудандарда, ұзын магистральды және жылу желісінің кері құбырындағы әртүрлі жылу жүктемесінің қысымы субөлінісі кезінде үлкен шектерде өзгеруі мүмкін, яғни тәуелді қосу сызбасында жылыту қондырғысының дұрыс жұмысын нашарлатады.

Бірқатар мамандар, оның ішінде В.Б. Пакшвер, Л.К. Якимов, В.К. Дюс-кин, Л.А. Мелентьев және т.б. әртүрлі үлгідегі жылумен қамтамасыздандыру бірқұбырлы жүйелері жасалынып ұсынылған (сурет 3.11). ұсыныстардың басты идеясы ыстық сумен қамтамасыздандыру үшін жылыту қондырғыларынан кейін барлықдың пайдаланылуында, яғни мұның әсерінен жылу желілерін құрастыруға арналған бастапқы шығындар күрт төмендейді.

3.11, а және б суретінде ыстық сумен қамтамасыздандыру қондырғылары және жылыту қондырғылары бар абоненттік кірістермен бірқұбырлы сулы жылу желілерінің принципиалды сызбалары көрсетілген. Жылыту қондырғыларынан кейін (3.11, а суретін қара) және жылыту қондырғылары қыздыруларынан кейін (3.11, б суретін қара) желілік су ыстық сумен қамтамасыздандыру қондырғыларына қарай. Араластырғыш түйінде 22 ыстық сумен қамтамасыздандыру қондырғыларының температура реттегіштері 13 арқылы жылу желісіндегі бірқатар су жылыту жүйесінен кейін кері суға араластыру жолымен тұрақты температура сақталады.