тақырып. Бернулли теңдеуі.

Сабақ мақсаты: Сұйықтардың ағысы кезіндегі есептерді шешуде Бернулли теңдеуін пайдалану. Нақты және идеал сұйықтар үшін Бернулли теңдеуі бойынша диаграмма құру.

Есепті шешуге арналған нұсқау.

Бернулли теңдеуін пайдаланып есептерді шешкенде идеал сұйықтар ағысына арналғын және нақты сұйық ағысына арналған теңдеулердің айырмашылығын білу керек.

Кариолис коэффициентін нақты сұйықтар тегеурінің ламинарлы режимі  үшін ғана ескеру керек. Турбулентті режим үшін  деп қабылдауға болады. Екі таңдап алынған қималар бойынша Бернулли теңдеуін құрғанда, 26-27 беттердегі құсқауларды ұстану керек.

 

Бақылау сұрақтары.

1. Ағыстың көлденең қимасы, сулану периметрі, гидравликалық радиус, орташа жылдамдық, сұйық шығыны. Әрбір түсінікке анықтама беріңіз. 2. Құбырдың кеңею кезінде қысым қалай өзгереді? 3. Элементарлы ағыс және нақты сұйық ағысына арналған Бернулли теңдеуінің мәні қандай? 4. Кориолис коэффициентінің физикалық мәні неде? 5. Гидравликалық, пьезометрлік және геометриялық көлбеулік дегеніміз не, олардың әрқайсысына теңдеу жазыңыз? 6. Гидравликалық көлбеулік теріс, нольге тең немесе оң мәнді бола ма? 7. Пьезометрлік көлбеулік теріс, нольге тең немесе оң мәнді бола ма? 8. Геометриялық көлбеулік теріс, нольге тең немесе оң мәнді бола ма? 9. Пьезометрлік көлбеулік гидравликалық көлбеулікке тең бола ма? Немесе бұл шарт ешқашан орындалмайды ма? 10. Вентури суөлшегішінің жұмыс істеу принципін түсіндіріңіз.

13. Есептерді шешіңіз.

1. Толық қимада жұмыс істейтін құбырдың гидравликалық радиусын анықтаңыз, егер оның диаметрі  болса.

 

2.

Ашық каналдың гидравликалық радиусын анықтаңыз, оның ені  және тереңдігі .

 

3.

Вентури суөлшегіші орнатылған құбырөткізгіштегі сұйық шығынын анықтаңыз. Құбырөткізгіш диаметрі , суөлшегіштің қысылған бөлімінің диаметрі , пьезометр көрсеткішінің айырмашылығы .

4.  және құбырөткізгіштерге арналған суреттерде тегеуріннің және пьезометрлік желінің сұлбасы көрсетілген:

а. идеал сұйық ағысы;

б. нақты сұйық ағысы.

5. Судың теориялық шығынын анықтаңыз, егер Вентури суөлшегішіндегі үлкен және кіші қималардағы тегеурін айырмашылығы  Құбыр диаметрі , суөлшегіштің цилиндрлік бөлімінің диаметрі .

Әдебиеттер:

4.1.3. Задачник по гидравлике, гидромашинам и гидроприводу /под редакцией Б.Б. Некрасова/ – М.: Высшая школа, 1989. - 192 б. –29 – 41 бет;…

4.2.2. Старк С.Б. Основы гидравлики, насосы и воздуходувные машины. – М.: Государственное научно-техническое издательство литературы по черной и цветной металлургии, 1961. – 461 б. – 67 – 91 бет;

4.2.3. Яблонский В.С., Исаев И.А. Сборник задач и упражнений по технической гидромеханике. – М.: Государственное издательство физико-математической литературы, 1963. – 200 б. – 44 – 46 бет.