Расселение славян на территории Беларуси и славянизация балтов. Теория субстратного происхождения.

Расселение славян на территории Беларуси и славянизация балтов. Теория субстратного происхождения.

У басейне Віслы, Немана, зах. Двіны, у верхнім Подняпроўі ў выніку асіміляцыі мясцовага насельніцтва сфарміраваліся балты (3-2 тыс.г.да н.э. і пражывалі да 4-5ст. да н.э.). Балты па развіццю былі вышэй, чым мысцовае насельніцтва, так як у із была вытворчая гаспадарка. 4-7ст.адбываецца расшырэнне славянскага арэала пад націскам готаў, гунаў.

1 Хваля рухалася на поўдзень Балкан.- Малая Азія, Іспанія, Сіцылія.Яны ассімілявалі мясцовае насельніцтва.

2 Хваля рухалася на усход - Днепр - у 6-7ст.на тэрыторыі Валыні сфарміраваліся усходнія славяне.

У 8-9ст. славяне рухаліся і дайшлі да Дона на усходзе, на ракі Акі і вярхоўі Волгі. Заходнія славяне ні з кім не змешваліся і ні куды не уязжалі.Аб тым, што славяні канчаткова асімілявалі балтаў на тэрыторыі Беларусі сведчыць славянскія назвы рэк Стыр, Стубла. Славяне частку балтаў асімілявалі, а другую- знішчылі ці выціснулі з тэрыторыі Беларусі, частка пражывала на Паўночна- Заходняй Беларусі да 13ст.

Субстрактная тэорыя – у вынiку славянiзацыi балцкага насельнiцтва i змешвання з iм прышлых носьбiтау славянскай мовы намецiлася аддзяленне часткi усходне-славянскай народнасцi.

 

5. Принятие и распространение крестьянства.
Проникновение христианства на земли восточных славян началось в 9 веке. Крещение Руси соответствовало интересам господствующего класса и укрепление княжеской власти. В начале христианство затронуло только Княжеско-боярскую верхушку. На Беларуси христианство укреплялось без насилия на протяжении нескольких столетий. Поэтому некоторое время у нас существовало 2 веры.

Поскольку точной даты принятия христианства не существует принята дата основания Полоцкой епархии (992г).

Несмотря на принятие христианства, языческие пережитки существовали очень долго и не изжиты до сих пор.

Принятие христианства явилось прогрессивным явлением для Беларуси. Новая религия содействовала объединению наших земель, укреплению государственности, способствовала расширению письменности, каменной архитектуры, храмов и монастырей, книг, иконописей и тд.

Монастыри стали первыми культурными центрами, в которых были собраны библиотеки, основаны школы, писались летописи и книги. Именно из деятелей церкви в это период вышли наши первые образованные люди.

Принятие христианства имело также и отрицательные черты, которые выразились прежде всего в полном вычеркивании языческого прошлого славян (жестокая борьба против языческих обычаев, обрядов, уничтожение языческой культуры и тд).

 

6. Деятельность Е.Полоцкой и К.Туровского.
Е. Полацкая (1104 – 1167 гг.) ― Прадслава, нарадзiлася ý Полацку ý сям’i Святаслава. Атрымала адукацыю ад манахаý. У шлюбным узросце бацькi вырашылi аадаць яе за багатага князя, але яна стала манашкай. Арганiзавала майстэрню па перапiсу кнiг. Значную увагу аадала школьнай справе: увяла прадмет этыкi, эстэтыкi, медыцыны i iнш. На све сродкi ý Полацку пабудавала два манастыры, дзве царквы, якiя сталi цэнтрамi асветы. Па яе заказу Лазар Богша зрабiý крыж. Е. Полацкую добра ведалi ý Вiзантыi. У Сафiйскiм аборы была знакамiтая бiблiятэка. У канцы жыцця яна яна вырашыла iсцi ý Ерусалiм, каб зрабiць паломнiцтва гробу Хрыстову. Рускiя манахi пахавалi яе ý Ерусалiме, але праз 20 год яны памясцiлi яе мошчы ý Кiева-Пячорскай лаýры.
Кiрыла Тураýскi (1130 г.) нарадзiýся ý Тураве ý сям’i багатага гараджанiна, атрымаý добрую адукацыю, стаý манахам. За красамоýства яго празвалi “златавустам”. Ен праславiýся сваiмi творамi: аповесцi-прытчы, словы-пропаведзi (“Прытча пра думку i цела”), 21 малiтва i г. д.. Усе яны захавалiсь, многiя напiсаны ý вершаванай форме.

Становление раннефеодальной экономики на территории Беларуси в IX – первой половине XIIIв.

Летапісы сведчаць, што у п.9ст. існавалі 2 Усходне-славянскія саюзы(Паўночны с цэнтрам у Ноўгарадзе, паўдневы-Кіеў).

Кіеўская Русь – ранне феадальная дзяржава манархія. Начале яе стаяў – князь. Пры ім існавала дума. Вялікаму князю падпаракоўваўся кіруючы чыноўнічы апапат. У падуладных князю землях, функцыю кіраўніка ажыццяўлялі княжецкія намеснікі (пасаднікі) і тысяцкія (кіраўнікі народнага апалчэння). Князі асобных зямель, якія уваходзілі ў склад Кіеўскай Русі знаходзіліся у залежнасці ад кіеўскага князя.

Паходжанне тэрміна Русь даволі заблытаная. Даказана, што тэрмін прыйшоў з поўначы з скандынавіі і стаў выкарыстоўвацца славянамі. У 8 ст. русы – скандынавы заснавалі сваі паселішчы каля Ноўгарада – факторыі. Першае пасяленне – Лагада. Жыхары Ноўгарада запрасілі на княжанне Рурыка. У аповесці мінулых гадоў разказвалася, што Аскольд і Дзір прыбліжаныя баяры Рурыка, пайшлі у паход, дайшлі да Кіева і замацаваліся у ім. Згодна з летапісам пасля смерці Рурыка, стаў правіць Алег. Алег пайшоў на Кіеў захапіў яго, Аскольд і Дзір – забіты. Алег аб’явіў Кіеў – маці гарадоў рускіх. Такім чынам Кіеўская Русь – гэта фармальная дзяржава утварэнні у якім залежаць ад месцных князеў, ад вялікага кіеўскага князя, заключаецца у сборы даніны і пастаяннае войска.

Сучасныя гісторыкі лічаць, што славяні у 9 ст. знаходзіліся на пераддзяржаўнай стадыі і нарманы падштурхнулі гэты працэсс.

Соперничество ВКЛ с Московским государством: причины, периоды, итоги.

 

Особенности социально-экономического развития белорусских земель в ВКЛ. Закрепление пригонного права.

Государственный образ Вкл при Ольгерде, Гедымине и Витавте1316-1430 представляет собой неограниченную манархию.

Обязательства: защита страны, издание законов, распоряжение гос. казной, назначение на гос. должности, объявление войны и мира. Основным средством производства являлась земля, принадлежавшая государству, светским феодалам и церкви. Верховным собственником земли являлся великий князь. В 1557 г. Сигизмунд II Август в своих владениях провел аграрную реформу. Вся земля делилась на равные наделы, волоки. Результат реформы: фольварко-панщинная система хозяйствования. Города были центрами ремесла и торговли..

В качестве основных этапов установления крепостного права можно назвать:

Судебник 1497г.: подтверждается право Юрьева дня, при этом крестьянин обязывался уплатить пожилое - плату за проживание на земле феодала.

Судебник 1550г.:пожилое увеличивается, и крестьянин обязывается перед уходом засеять озимое поле.Во второй половине XVI в. возникло такое явление как вывоз крестьян: богатый землевладелец (боярин) мог уплатить пожилое за крестьянина и переманить его у бедного землевладельца (помещика). Вывоз разорял дворян, т к они не могли удержать крестьян Но именно дворяне были основой войска, и государство не могло с этим мириться

С 80-х годов XVI в. государство стало налагать заповедь (запрет) на право Юрьева дня в отдельные годы (заповедные лета)

Кроме этого устанавливался 5-летнии срок сыска беглых крестьян (урочные лета). Позднее этот срок будет увеличен до 10 лет.

Соборное Уложение 1649г урочные лета отменяются, и вводится бессрочный сыск крестьян. Крестьяне навечно закреплялись за помещиками, боярами, монастырями. Феодалы получили право суда над крестьянами, решали их семейные дела.

При Петре I процесс закрепощения крестьян еще более усилился.

Указы о первой ревизии при Петре I юридически смешали два крепостных состояния, прежде различавшиеся по закону, крепостное холопство и крепостное крестьянство. Законодательство Петра распространило государственное тягло крепостных крестьян и на холопов. Крепостным считался не тот, кто вступил в крепостное обязательство по договору, а тот, кто записан за известным лицом в ревизской сказке.

 

Политика беларусизации.

У 1924-1928 адбыўся час практычный рэалізацыі палітыкі беларусізацыі. Асноўныя накірункі: 1. Беларусізацыя дзяржаўных устаноў, грамадскіх арганізацыі. 2. Вылучэнне накіруючыя пасады прадстаўнікоў карэнных беларусаў. 3. Ваенная рэформа прадугледжвала аднаўлення нацыянальных тэратэрыяльных часцей і злучэнняў, якія камплектаваліся з прадстаўнікоў тэрыторый, якія знаходзіліся непадалеку ад часцей. 4. Цэнтральнае месца ў беларусізацыі адводзілася праблеме адраджэння мовы. 5. У рэспубліцы з’яўляліся паўнаправнымі беларуская, руская, польская, яўрэйская мовы.
Быў адкрыты БГУ, інбелкульт. А ў 1929 ен быў пераіменаваны ў Акадэмію навук БССР. Такім чынам палітыка беларусізацыі з’явілася практычнай спробай ва ўмовах савецкай ўлады ажыцявіць беларуская нац. адраджэння.

 

Расселение славян на территории Беларуси и славянизация балтов. Теория субстратного происхождения.

У басейне Віслы, Немана, зах. Двіны, у верхнім Подняпроўі ў выніку асіміляцыі мясцовага насельніцтва сфарміраваліся балты (3-2 тыс.г.да н.э. і пражывалі да 4-5ст. да н.э.). Балты па развіццю былі вышэй, чым мысцовае насельніцтва, так як у із была вытворчая гаспадарка. 4-7ст.адбываецца расшырэнне славянскага арэала пад націскам готаў, гунаў.

1 Хваля рухалася на поўдзень Балкан.- Малая Азія, Іспанія, Сіцылія.Яны ассімілявалі мясцовае насельніцтва.

2 Хваля рухалася на усход - Днепр - у 6-7ст.на тэрыторыі Валыні сфарміраваліся усходнія славяне.

У 8-9ст. славяне рухаліся і дайшлі да Дона на усходзе, на ракі Акі і вярхоўі Волгі. Заходнія славяне ні з кім не змешваліся і ні куды не уязжалі.Аб тым, што славяні канчаткова асімілявалі балтаў на тэрыторыі Беларусі сведчыць славянскія назвы рэк Стыр, Стубла. Славяне частку балтаў асімілявалі, а другую- знішчылі ці выціснулі з тэрыторыі Беларусі, частка пражывала на Паўночна- Заходняй Беларусі да 13ст.

Субстрактная тэорыя – у вынiку славянiзацыi балцкага насельнiцтва i змешвання з iм прышлых носьбiтау славянскай мовы намецiлася аддзяленне часткi усходне-славянскай народнасцi.

 

5. Принятие и распространение крестьянства.
Проникновение христианства на земли восточных славян началось в 9 веке. Крещение Руси соответствовало интересам господствующего класса и укрепление княжеской власти. В начале христианство затронуло только Княжеско-боярскую верхушку. На Беларуси христианство укреплялось без насилия на протяжении нескольких столетий. Поэтому некоторое время у нас существовало 2 веры.

Поскольку точной даты принятия христианства не существует принята дата основания Полоцкой епархии (992г).

Несмотря на принятие христианства, языческие пережитки существовали очень долго и не изжиты до сих пор.

Принятие христианства явилось прогрессивным явлением для Беларуси. Новая религия содействовала объединению наших земель, укреплению государственности, способствовала расширению письменности, каменной архитектуры, храмов и монастырей, книг, иконописей и тд.

Монастыри стали первыми культурными центрами, в которых были собраны библиотеки, основаны школы, писались летописи и книги. Именно из деятелей церкви в это период вышли наши первые образованные люди.

Принятие христианства имело также и отрицательные черты, которые выразились прежде всего в полном вычеркивании языческого прошлого славян (жестокая борьба против языческих обычаев, обрядов, уничтожение языческой культуры и тд).

 

6. Деятельность Е.Полоцкой и К.Туровского.
Е. Полацкая (1104 – 1167 гг.) ― Прадслава, нарадзiлася ý Полацку ý сям’i Святаслава. Атрымала адукацыю ад манахаý. У шлюбным узросце бацькi вырашылi аадаць яе за багатага князя, але яна стала манашкай. Арганiзавала майстэрню па перапiсу кнiг. Значную увагу аадала школьнай справе: увяла прадмет этыкi, эстэтыкi, медыцыны i iнш. На све сродкi ý Полацку пабудавала два манастыры, дзве царквы, якiя сталi цэнтрамi асветы. Па яе заказу Лазар Богша зрабiý крыж. Е. Полацкую добра ведалi ý Вiзантыi. У Сафiйскiм аборы была знакамiтая бiблiятэка. У канцы жыцця яна яна вырашыла iсцi ý Ерусалiм, каб зрабiць паломнiцтва гробу Хрыстову. Рускiя манахi пахавалi яе ý Ерусалiме, але праз 20 год яны памясцiлi яе мошчы ý Кiева-Пячорскай лаýры.
Кiрыла Тураýскi (1130 г.) нарадзiýся ý Тураве ý сям’i багатага гараджанiна, атрымаý добрую адукацыю, стаý манахам. За красамоýства яго празвалi “златавустам”. Ен праславiýся сваiмi творамi: аповесцi-прытчы, словы-пропаведзi (“Прытча пра думку i цела”), 21 малiтва i г. д.. Усе яны захавалiсь, многiя напiсаны ý вершаванай форме.