Azja – Pacyfik, region morski

region morski, przykład Regionu łączącego regionalizm morski i lądowy – aspekt mocarstw kontynentalnych jest ważny bardzo zrównoważona koncepcja

 

Indo-Pacyfiku jako Regionu M

- debata w toku nad jego wyodrębnieniem

- punkt ciężkości na Azji Pd Wch, Zatoce Bengalskiej.

Pytanie o

- Azję Wsch i Azję Pn – Wsch (Japonia, Korea, Półwysep Koreański)

- Rosję – brak jej w koncepcji a przecież gra rolę w Azji Śr. i kontynentalnej – gł inicjatywy energetycznej w Azji Pn –Wch

argument przeciwko koncepcji Indo-Pacyfiku

Zbyt wcześnie mówić o tym regionie.

 

3. region M Bałtyckiego

Ciekawy koncept. Są: (a) instytucje, (b) wspólne wartości

Wydarza się dyskusja o poziomie tożsamości regionu. Pytanie - który poziom regionowości (Hettne).

 

4. Subregiony: (a) Azji Pd –Wch (b) Azji Pn- Wsch dodatkowo element kontynentalny

 

5. Region M Śródziemnego

- rozległy i zróżnicowany obszar – BW i Afryka Pn i Europa

Na ile można go traktować jako R S-P?

 

Region Euro-Atlantycki

klasyczny przykład

 

Ocean Indyjski

Będzie odgrywał coraz większą rolę w rywalizacji Indii – Chin – USA

Szereg publikacji nt Oceanu Indyjskiego - czy jest odrębnym regionem morskim czy nie?

 

Wykład 10 07.05.15

Koncepcje globalizmu

G – koncept teoretyczny

Badacze zauważyli, że państwa tzw. 3 świata w Am Łać, Azji, Afryce ich rozwój wydawał się być zahamowany. Dlaczego:

- niezdolne do rozwoju?

- uwarunkowania ekonomiczne?

- inne przyczyny – np. strukturalne (struktura systemu mn lub tych państw)

Badanie niedorozwoju

Założenia strukturalizmu:

- kluczowym elementem w rozumieniu struktury SM jest jego powiązanie z kapitalizmem

najbardziej żywotnie związany model gosp państw zachodniej hemisfery – logika wolnorynkowa

(obecnie pojęcie niedorozwoju jest nieadekwatne – rozwój nie powinien mieć miary osiągnięć gosp zachodu – każdy kraj wypracowuje własny model rozwoju – można go tłumaczyć ale nie oceniać)

- w związku z tym, że kapitalizm jest dominujący są mechanizmy dominacji politycznej i ekonomicznej – system przemocy ze strony państw silniejszych kt narzucają wygodne dla siebie efekt: hierarchiczna zależność – utrwalony schemat (Prebish) można się z niego wyrwać (Welsj)

- anarchia systemu mn, brak global governance – stosunki dominacji są nieregulowane niczym, poza siłą ekonomiczną

- państwo kt są przedstawicielami klasy posiadającej dominują SM - państwa są przedstawicielem klas posiadających

 

Z tych założeń wynika, że państwa niedorozwinięte są specjalnie utrzymywane w niedorozwoju

Pojęcie neokolonializmu – celowe utrzymywanie niedorozwoju

P. 3 świata nie miały szansy na rozwój

 

Podejście globalizmu

Teoria imperializmu – J. Hobson, Imperialim A Study

W państwie istnieją grypy z nadwyżkami produkcji i zysków

Poszukują miejsca na ich alokowanie – przemysłowcy, finansiści, (era gdy państwa uprzemysłowione rządzą światem) - nie ma dla nich miejsca w rynkach wewnętrznych – szukanie rynków zewnętrznych

Ekspansja obejmuje inwestycje i własną dominację ® dominują interesy państw przyjmujących inwestycje.

Zyski są transferowane do źródeł, nieczerpane przez państwa, ale określone grupy

Rozwiązanie:

wprowadzenie przez państwa przyjmujące podatku progresywnego, odbierającego zysk elitom dla wyrównania dobrobytu i zniesienia niesprawiedliwości kapitalizmu (zwolennik interwencji państwa w gospodarkę)

 

Karol Marks

· Piramida – 2 klasy: wyzyskująca i wyzyskiwana; rządzi materializm historyczny – byt określa świadomość – jakość stosunków ekonomicznych wpływa na świadomość ludzką;

· Konflikt mdzy klasami jest nieunikniony

· Nie ma konfliktu mdzy państwami ale klasami światowymi (granice znikają, międzynarodówka jest kosmopolityczna)

· Nie analizowany z perspektywy SM - nowi aktorzy międzynarodowi, społeczeństwo jako takie!

 

Schumpeter – Imperialism and Capitalism ‘59

Ogólne założenie globalizmu:

Jak rozumieć zależność rozwijające – rozwinięte

Przyczyna G – mechanizm dominacji, w formie imperializmu

Nie jest przyczyną kapitalizm ale instynkt do wojny i podboju – pchając ludzi do ekspansji (wrodzona cecha państw) – wojna jest potrzebą naturalną państwa – aparat przemocowy

Reprezentuje ono także klasy posiadające.

Rozwiązanie: rozwój demokracji i kapitalizmu w państwach rozwijających się

 

Lenin – Imperializm najwyższym stadium kapitalizmu

Przyjął argumenty Hobsona

Nadwyżki produkcyjne zbyt mała konsumpcja wewnętrzna, poszukiwanie rynków zbytu ® neokolonializm

Klasy posiadające potrzebują surowców do produkcji (wojna o surowce – imperializm jest nieunikniony) i rynków zbytu dla wyrobów gotowych

Powiązanie imperializmu i wojny kapitalizm stracony

 

Założenia Globalizmu (zwany też strukturalizmem) w oparciu o ww nurty

- relacje efektywnej dominacji jednego narodu nad innymi narodami – trwała struktura realizacji własnych interesów kosztem innych przejaw – sprawowanie kontroli ekonomicznej lub politycznej (wymuszanie konkretnych rozwiązań gospodarczych), formy kontroli politycznej (sterowanie wyborami, rządem, sposobem sprawowania władzy) – kontrola pośrednia lub bezpośrednia (interwencja)

 

Teoria zależności

L’50/60 – Ameryka Łacińska – duże problemy rozwojowe, obszar intensywnych testów różnych podejść ekonomicznych np. ze str USA

Pytanie: dlaczego państwa Am Łać nie są w stanie osiągnąć poziomu rozwoju jak gosз Europ? Jakie warunki trzeba spełnić by były w stanie?

R. Prebish, Argentyna

- niedorozwój państwa nie wynika z czynników wewnętrznych, ale jest produktem ubocznym ekspansji zachodu, który wpływa na stan rozwoju państw pozazachodnich (bezpośrednio / pośrednio) i jest to działanie celowe

- asymetria powiązań między Pn-Pd (Wsch-Zach) – miały naturę i tendencję do utrwalania się i pogłębiania problemów państw peryferyjnych

- bogaci będą bardziej bogaci a biedni zbiednieją

- uzależnienie gospodarek słabiej rozwiniętych od lepiej rozwiniętych

 

Nurt Cardozo, Brazylia

- w kapitalizmie rozwoju centrum nie dokonuje się tylko kosztem peryferii

- nie ma gry o sumie 0

- peryferia mogą korzystać z rozwoju gosp światowej

- państwa będą się rozwijać, mniej efektywnie, ale jednak – inwestycje, wzory zarządzania, rozwoju

Amir Samin, Frank

- tylko centrum się rozwija kosztem peryferii

- należy zerwać z systemem międzynarodowym i ograniczyć więzi z centrum

przykład Kuby, Wenezueli Chawez’a

 

Teoria Systemu Światowego (Wallerstine) ‘70

- podział na 3 obszary: system mn ma

- centrum (państwa wysoko rozwinięte), posiada środki produkcji, może eksportować produkty wysoko przetworzone, demokratyczna forma rządów, zarobki są wysokie, dobrze rozwinięte programy socjalne,

- półperyferia – rządy niedemokratyczne, eksport surowców i nisko przetworzonych towarów, niskie płace, mało programów socjalnych – ambicja zbliżenia się do centrum

- peryferia – eksploatacja surowców i artykułów rolniczych, import reszty, pogłębiając ich kryzys, niskie płace, brak programów socjalnych, niedemokratyczne rządy, niestabilność

 

środki produkcji determinuje świat społeczny i polityczny.

 

Najwyższa forma org społecznej – system światowy – coś więcej niż system międzynarodowy

Dwa systemy:

jak decyzje podejmowanie o dystrybucji zasobów?

 

- struktury imperium światowego - centralna struktura decyzyjna oparta na sile decydująca o dostarczaniu dóbr z peryferiów do centrum (Imperium Rzymskie)

- struktury imperium ekonomicznego – nie ma centralnej włazy – wiele konkurujących ośrodków władzy, o przepływie decyduje rynek, zaczął się w XVI (długi wiek XVI) do dziś panuje ten system światowy

siła za nim stojąca to kapitalizm, wolny rynek – system produkcji który jest skupiny na produkcji dóbr do sprzedaży, kumulacja kapitału przez sprzedaż jest siłą napędową i słabością systemu – nie może ona trwać wiecznie – krach i zawalenie systemu

 

Szansa zmiany

- peryferia mogą przedostać się wyżej

- jest to trudne – luka będzie się pogłębiać

muszą się wyrwać – np. wielki skok, autarkia albo centrum ulegnie atrofii

ryzyko rewolucji lub spadku zasobów – system rozsadzony od wewnątrz.

Bądź postępująca demokratyzacja życia międzynarodowego, spadek znaczenia państwa – społeczeństwa państw rozwiniętych będą się solidaryzować ze społeczeństwami mniej rozwiniętymi.

 

Krytyka

- koncentracja na czynnikach ekonomicznych, pomijając inne (kultura, społeczeństwo)

- ignoruje procesy zachodzące wewnątrz państw (pas transmisyjny dla klas posiadających)

- nie wyjaśnia co jest przyczyną a co skutkiem: czy zacofanie powoduje zależność czy odwrotnie

- nie wyjaśnia rzeczywistości międzynarodowej dobrze – państwa azjatyckie dobrze się rozwijają i nie są w peryferiach, umieją działać w centrum